Jak ubrać się zimą w góry? Praktyczny poradnik doboru odzieży na zimowe wędrówki
Zimą w górach można zmarznąć nawet w bardzo drogiej kurtce. Można też przejść kilka godzin przy kilkunastostopniowym mrozie, mając na sobie stosunkowo cienką odzież, i zachować komfort cieplny. Wszystko zależy od właściwego doboru ubrań, intensywności wysiłku i umiejętności regulowania temperatury ciała.
Najczęstszym błędem początkujących turystów jest zakładanie zbyt dużej ilości ciepłych ubrań już na początku wędrówki. Po kilkunastu minutach podejścia organizm zaczyna intensywnie produkować ciepło, pojawia się pot, a odzież stopniowo nasiąka wilgocią. Kiedy zatrzymujemy się na odpoczynek albo wychodzimy na odsłoniętą grań, mokre ubranie przyspiesza wychładzanie organizmu.
Dlatego zimowy ubiór powinien umożliwiać szybkie dostosowanie izolacji do aktualnych warunków. Poniżej wyjaśniamy, jak dobierać poszczególne warstwy odzieży, kiedy stosować kurtkę puchową, czym różni się softshell od hardshella i jak chronić dłonie oraz stopy przed zimnem.
Dlaczego zimą w górach marzniemy?
Organizm człowieka sam produkuje ciepło, a odzież ma ograniczać jego utratę. Podczas intensywnego marszu, szczególnie na stromym podejściu, mięśnie wytwarzają znaczne ilości energii cieplnej. Z tego powodu nawet przy temperaturze -10°C można odczuwać przegrzanie.
Problemy zaczynają się wtedy, gdy tempo marszu spada.
Wyobraźmy sobie wejście na górski szczyt. Przez dwie godziny podchodzimy stromym szlakiem. Mamy na sobie bieliznę termoaktywną, gruby polar i kurtkę membranową. Po drodze intensywnie się pocimy, ale ponieważ cały czas jesteśmy w ruchu, nie odczuwamy zimna.
Na szczycie zatrzymujemy się na kilkanaście minut. Wiatr przyspiesza utratę ciepła, a wilgotna odzież zaczyna wychładzać skórę. Nagle okazuje się, że pomimo trzech warstw ubrania jest nam bardzo zimno.
To typowy scenariusz zimowej wędrówki.
Podstawowa zasada brzmi: staraj się nie dopuszczać do nadmiernego pocenia podczas podejścia, a dodatkową izolację zakładaj zanim organizm zacznie się wychładzać.

Ubieranie na cebulkę. Jak działa system warstwowy?
Najbardziej praktycznym sposobem ubierania się zimą jest stosowanie kilku warstw odzieży o różnych właściwościach.
Każda warstwa spełnia inne zadanie. Jedna odpowiada za transport wilgoci, kolejna zapewnia izolację, a zewnętrzna chroni przed wiatrem i opadami.
Warstwa pierwsza: bielizna termoaktywna
Przylega do ciała, pomaga transportować pot i ogranicza gromadzenie wilgoci przy skórze.
Warstwa druga: polar lub bluza techniczna
Odpowiada za izolację termiczną. Jej grubość dobieramy do temperatury i intensywności ruchu.
Warstwa trzecia: softshell lub hardshell
Chroni przed wiatrem, śniegiem oraz deszczem. Wybór zależy od warunków pogodowych.
Warstwa dodatkowa: kurtka ocieplana
Zakładana podczas odpoczynków, asekuracji lub przy bardzo niskich temperaturach.
Nie oznacza to, że wszystkie cztery warstwy musimy nosić jednocześnie. W czasie podejścia wystarczy czasem sama bielizna i cienki polar. Na wietrznej grani potrzebna będzie osłona przed wiatrem, a podczas postoju dodatkowe ocieplenie.
Bielizna termoaktywna – fundament zimowego ubioru
Pierwsza warstwa ma bezpośredni kontakt ze skórą, dlatego jej właściwości mają duży wpływ na komfort podczas całej wędrówki.
Najczęściej spotykamy dwa rodzaje bielizny: syntetyczną oraz wykonaną z wełny merino.
Bielizna syntetyczna
Materiały takie jak poliester czy polipropylen dobrze sprawdzają się podczas intensywnego wysiłku. Zazwyczaj szybko schną, są lekkie i pomagają transportować wilgoć do kolejnych warstw ubrania.
To dobry wybór na szybkie podejścia, zimowe trekkingi, skitury oraz wymagające trasy z dużymi przewyższeniami.
Bielizna z wełny merino
Wełna merino jest ceniona za komfort noszenia oraz ograniczanie powstawania nieprzyjemnego zapachu. Dobrze sprawdza się na kilkudniowych wyjazdach, kiedy nie mamy możliwości codziennego prania odzieży.
Jej wadą jest zazwyczaj wyższa cena, a czas schnięcia zależy od grubości i składu materiału.
Dlaczego bawełna nie nadaje się na zimowe wędrówki?
Bawełniana koszulka potrafi wchłonąć dużo wilgoci i stosunkowo długo pozostaje mokra. Podczas wysiłku może wydawać się wygodna, ale po zatrzymaniu zaczyna wychładzać ciało.
Dlatego zwykły bawełniany T-shirt pod grubą kurtką jest złym rozwiązaniem podczas zimowego trekkingu.
Polar i bluza techniczna. Jak dobrać warstwę ocieplającą?
Drugą warstwą najczęściej jest polar, bluza stretchowa albo lekka odzież z ociepliną syntetyczną.
Jej zadaniem jest zatrzymywanie części ciepła wytwarzanego przez organizm, przy jednoczesnym umożliwieniu odprowadzania wilgoci.
Gruby polar nie zawsze będzie lepszym rozwiązaniem od cienkiego. Podczas stromego podejścia nawet przy dużym mrozie można się w nim szybko przegrzać.
Cienkie, techniczne bluzy dobrze sprawdzają się podczas intensywnego ruchu. Grubsze polary zapewniają większą izolację, ale mogą okazać się zbyt ciepłe na wymagającym podejściu.
Przy wyborze bluzy zwróć uwagę na możliwość rozpięcia zamka, dopasowanie pod kurtkę i swobodę ruchów. Kaptur może być przydatny pod kaskiem, o ile nie ogranicza jego prawidłowego dopasowania.
Softshell czy hardshell? Którą kurtkę wybrać zimą?
Wiele osób kupujących pierwszą kurtkę w góry wybiera model wyposażony w membranę, zakładając, że zapewni on najlepszy komfort w każdych warunkach. Tymczasem podczas intensywnej aktywności zimowej kurtka membranowa nie zawsze będzie najlepszą opcją.
Dobrze sprawdza się podczas ruchu w chłodnych, stosunkowo suchych warunkach. Chroni przed częścią wiatru i zwykle ułatwia odprowadzanie wilgoci.
Hardshell
Kurtka membranowa chroniąca przed opadami i wiatrem. Przydaje się szczególnie podczas mokrego śniegu, deszczu i trudnych warunków atmosferycznych.
Kiedy wybrać softshell?
Podczas zimowych wędrówek przy ujemnych temperaturach, kiedy śnieg jest suchy, a wysiłek intensywny, softshell bez membrany może zapewniać lepszy komfort.
Materiał w pewnym stopniu przepuszcza powietrze, dzięki czemu łatwiej odprowadzić nadmiar ciepła i wilgoci.
Kiedy potrzebujemy kurtki membranowej?
Hardshell przydaje się szczególnie podczas opadów mokrego śniegu, deszczu, silnego wiatru oraz długiego kontaktu ze śniegiem.
Warto wybrać model z wywietrznikami pod pachami, które pozwalają regulować wentylację bez konieczności zdejmowania kurtki.
Trzeba jednak wiedzieć, że nawet najlepsza membrana nie jest w stanie odprowadzić dowolnej ilości potu wytwarzanego podczas intensywnego wysiłku.

Kurtka puchowa czy syntetyczna? Co sprawdzi się lepiej zimą?
Podczas zimowej wycieczki warto mieć w plecaku dodatkową kurtkę ocieplającą. Przydaje się szczególnie podczas dłuższych postojów, posiłków oraz w sytuacjach awaryjnych.
Kurtki puchowe zapewniają bardzo dobry stosunek izolacji termicznej do masy. Dobrze się kompresują i zajmują niewiele miejsca w plecaku. Ich wadą jest wrażliwość na zawilgocenie. Mokry puch traci część swojej sprężystości i zdolności izolacyjnych.
Kurtki z ociepliną syntetyczną lepiej tolerują wilgotne warunki i zwykle szybciej schną. Z tego względu bywają wygodniejsze podczas aktywnego poruszania się.
Na wielogodzinną wycieczkę zimową dobrym rozwiązaniem może być lekka kurtka syntetyczna, natomiast przy dużych mrozach i dłuższych postojach szczególnie przydatna będzie ciepła kurtka puchowa, odpowiednio chroniona przed wilgocią.
Praktyczna wskazówka: kurtkę postojową zakładaj od razu po zatrzymaniu. Nie czekaj, aż poczujesz silne zimno. W przypadku odpowiednio dużej kurtki można założyć ją bezpośrednio na warstwę zewnętrzną.
Jakie spodnie założyć zimą w góry?
Podczas zimowych wędrówek bardzo dobrze sprawdzają się spodnie softshellowe. Elastyczny materiał nie ogranicza ruchów, a odpowiednio gęsty splot zapewnia częściową ochronę przed wiatrem.
W temperaturach poniżej zera często wystarczy zestaw składający się z bielizny termoaktywnej oraz spodni softshellowych.
Spodnie membranowe są przydatne podczas intensywnych opadów, torowania w głębokim śniegu lub aktywności wymagających częstego kontaktu ze śniegiem.
Dodatkowe praktyczne elementy to zamki wentylacyjne, wzmocnienia przy nogawkach i możliwość dopasowania spodni do butów zimowych.
Buty i skarpety. Jak uniknąć marznięcia stóp?
Jednym z najczęstszych problemów podczas zimowych wypraw są zimne palce u nóg. Przyczyną nie zawsze jest zbyt cienka warstwa izolacyjna.
Bardzo często problem wynika z nadmiernego ucisku stopy przez zbyt ciasny but albo zbyt grubą skarpetę.
Buty zimowe muszą zapewniać odpowiednią przestrzeń na palce. Nie powinny uciskać stopy, nawet gdy założymy skarpety przeznaczone do zimowego trekkingu.
Warto wybierać skarpety wykonane z mieszanki wełny merino i włókien syntetycznych. Zapewniają izolację, a jednocześnie pomagają kontrolować wilgoć.
Na dłuższą trasę dobrze zabrać zapasową parę suchych skarpet zabezpieczonych przed zamoczeniem.
W przypadku wycieczek w Tatry zimą rodzaj obuwia należy również dostosować do terenu i planowanego użycia raków. Nie każde buty trekkingowe nadają się do raków, a sama wodoodporność obuwia nie oznacza, że będzie ono odpowiednie do poruszania się po stromym, twardym śniegu.
Rękawice zimowe. Dlaczego jedna para to za mało?
Dłonie są szczególnie narażone na wychłodzenie. Problem nasila się podczas silnego wiatru, kontaktu ze śniegiem oraz dłuższych postojów.
Podczas intensywnego podejścia grube rękawice mogą szybko nasiąknąć potem. Kiedy zatrzymamy się na odpoczynek, wilgotna wyściółka zacznie wychładzać palce.
Dlatego na zimowe wycieczki najlepiej zabierać co najmniej dwa zestawy rękawic: lżejsze do marszu i grubsze, ocieplane na postoje oraz trudniejsze warunki. Na długich lub wymagających trasach przyda się również dodatkowa sucha para.
Rękawice łapawice, w których palce znajdują się razem, często zapewniają lepszą ochronę przed zimnem niż klasyczne rękawice pięciopalczaste. Ich wadą jest ograniczona precyzja przy obsługiwaniu sprzętu.
Czapka, komin i ochrona twarzy
Podczas zimowych wędrówek głowę i szyję trzeba chronić przed wychłodzeniem, ale również tutaj należy zachować możliwość regulowania temperatury.
Podczas intensywnego marszu często wystarcza cienka czapka lub opaska. Gruba czapka przydaje się podczas odpoczynku i silnego mrozu.
Komin wielofunkcyjny można wykorzystać do osłonięcia szyi, policzków oraz nosa. Na odsłoniętych graniach, szczególnie podczas silnego wiatru, pomocna będzie kominiarka.
Jeżeli planujemy poruszać się w kasku, czapka powinna być dostatecznie cienka, aby nie zaburzać jego dopasowania.
Jak regulować temperaturę podczas zimowego marszu?
Najważniejszą umiejętnością jest reagowanie na zmiany intensywności wysiłku, zanim zaczniemy się nadmiernie pocić albo marznąć.
Na początku podejścia możemy odczuwać lekki chłód. Po kilku minutach marszu mięśnie zaczynają produkować więcej ciepła.
Jeżeli pojawia się uczucie przegrzania, należy rozpiąć zamek, otworzyć wentylację lub zdjąć jedną warstwę ubrania. Najlepiej zrobić to, zanim plecy i bielizna staną się mokre.
Podczas przerwy sytuacja wygląda odwrotnie. Organizm przestaje produkować tyle ciepła, dlatego należy szybko założyć dodatkową kurtkę, zanim odczujemy silne wychłodzenie.
Nie ma jednego zestawu ubrań odpowiedniego na każdą zimową wycieczkę. Inaczej ubierzemy się na podejście pod schronisko, inaczej na wielogodzinne przejście granią, a jeszcze inaczej na zimową wspinaczkę, podczas której przez dłuższy czas pozostajemy bez ruchu.
Przykładowe zestawy odzieży na zimową wycieczkę
Poniższa tabela przedstawia orientacyjne konfiguracje dla osoby dorosłej podczas pieszej turystyki. Nie są to sztywne zalecenia temperaturowe. Wiatr, opady, tempo marszu i indywidualna tolerancja zimna mogą całkowicie zmienić potrzebną ilość odzieży.
| Warunki | Ubiór podczas marszu | Dodatkowo w plecaku |
|---|---|---|
| Około 0°C, spokojna pogoda | Bielizna, cienki polar, spodnie softshellowe | Kurtka przeciwdeszczowa i ocieplana |
| Około -5°C, umiarkowany wiatr | Bielizna, polar, kurtka chroniąca przed wiatrem | Ciepła kurtka postojowa |
| Około -10°C, silny wiatr | Bielizna, odpowiednia izolacja, kurtka wiatroodporna, osłona twarzy | Dodatkowa izolacja i suche rękawice |
| Poniżej -15°C, wymagające warunki | Warstwy dobrane do tempa, zwiększona ochrona dłoni, twarzy i stóp | Mocna izolacja postojowa i wyposażenie awaryjne |
Najczęstsze błędy podczas ubierania się zimą w góry
Wiele problemów z wychłodzeniem wynika z niewłaściwego użytkowania odzieży, a nie z jej niskiej jakości.
- Zakładanie zbyt grubej kurtki na podejście. Nadmierne pocenie prowadzi do zawilgocenia odzieży i szybszego wychłodzenia podczas postoju.
- Używanie bawełnianej bielizny. Mokra bawełna schnie powoli, przez co utrudnia utrzymanie komfortu cieplnego.
- Brak dodatkowej kurtki w plecaku. Podczas nieplanowanego postoju lub oczekiwania na pomoc organizm szybko traci ciepło.
- Zbyt ciasne buty. Ucisk ogranicza komfort i może pogarszać krążenie w stopach, zwiększając ryzyko wychłodzenia palców.
- Zabieranie wyłącznie jednej pary rękawic. Po zamoczeniu trudno będzie zapewnić dłoniom odpowiednią ochronę.
- Zbyt późne reagowanie na zmianę temperatury. Ubranie dodatkowej warstwy dopiero po silnym wychłodzeniu utrudnia odzyskanie komfortu.
Czy drogie ubrania są konieczne do zimowej turystyki?
Nie trzeba od razu kupować najdroższej odzieży renomowanych producentów, aby rozpocząć zimowe wędrówki.
Znacznie większe znaczenie ma prawidłowe skompletowanie całego zestawu.
Dobrej jakości bielizna syntetyczna, odpowiednio dobrany polar, spodnie softshellowe oraz kurtka chroniąca przed wiatrem mogą zapewnić komfort podczas wielu zimowych wycieczek.
Nie warto jednak oszczędzać na elementach mających bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo. Obuwie powinno być dopasowane do terenu, rękawice zapewniać odpowiednią izolację, a odzież awaryjna umożliwiać ochronę podczas nieprzewidzianego postoju.
Przy zimowej działalności górskiej trzeba również uwzględnić odpowiedni sprzęt, warunki śniegowe oraz własne umiejętności. W Tatrach, zależnie od trasy, mogą być potrzebne raki, czekan, kask i umiejętność ich używania. W terenie lawinowym konieczna jest znajomość zagrożenia i odpowiednie przygotowanie, w tym lawinowe ABC.
Co jeszcze zabrać do plecaka zimą?
Nawet dobrze dopasowany ubiór nie rozwiąże wszystkich problemów, jakie mogą pojawić się podczas zimowej wędrówki.
W plecaku powinno znaleźć się wyposażenie umożliwiające bezpieczne przeczekanie pogorszenia pogody lub nieplanowanego postoju: ciepła kurtka, zapasowe rękawice, sucha warstwa odzieży, folia NRC lub płachta biwakowa, latarka czołowa, naładowany telefon, apteczka oraz jedzenie i napój.
Zimą dzień jest krótki, a śnieg i wiatr mogą znacząco spowolnić tempo marszu. Dlatego przed wyjściem trzeba sprawdzić prognozę pogody, aktualne warunki na szlaku i komunikaty lawinowe, jeżeli dotyczą planowanej trasy.
Jak ubrać się zimą w góry, żeby nie marznąć?
Najlepiej ubrać się tak, aby podczas marszu odczuwać komfort bez przegrzewania, a na postojach szybko zwiększać izolację.
W praktyce oznacza to stosowanie bielizny odprowadzającej wilgoć, regulowanej warstwy ocieplającej, odzieży chroniącej przed warunkami atmosferycznymi oraz dodatkowej kurtki postojowej.
Z czasem każdy turysta wypracowuje własny sposób dobierania odzieży. Jedni potrzebują grubszej bluzy już przy temperaturze kilku stopni poniżej zera, inni podczas podejścia poruszają się w samej bieliźnie i cienkim polarze.
Najważniejsze, aby obserwować reakcję organizmu i odpowiednio wcześnie regulować ubiór. Zimą w górach łatwiej zapobiegać wychłodzeniu, niż później próbować ogrzać przemoczoną i zmarzniętą osobę.